Zapraszamy na spotkanie z Joanną Zętar!
Informacje organizacyjne:
Data: 28 września 2025 (niedziela)
Godzina: 16:00
Miejsce: Piwnice Rzeszowskie (Rynek)
Prowadzi: Grażyna Bochenek
Spotkanie tłumaczone na PJM
Brama Grodzka – przejście między światami
W samym sercu Lublina stoi brama. Niegdyś zwana Bramą Żydowską, dziś nadaje nazwę instytucji, która pracuje nad odzyskiwaniem pamięci miasta. Brama Grodzka to nie tylko architektoniczny element – to metafora. Dawniej łączyła dzielnicę żydowską ze Starym Miastem, dziś zbliża kulturę chrześcijańską i żydowską. To przejście między tym, co było, a tym, co moglibyśmy pamiętać, gdybyśmy chcieli słuchać.
O pracy tego wyjątkowego miejsca opowie Joanna Zętar – historyczka sztuki, dziennikarka i animatorka kultury, która pracuje w Ośrodku od 2001 roku.
Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” – Co to właściwie jest?
Ośrodek to samorządowa instytucja kultury działająca na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Ale to sformułowanie mało mówi. Właściwie to jest miejsce, które stawia pytanie: Co straciliśmy i czy możemy to odzyskać?
W 1939 roku w Lublinie mieszkało prawie 120 tysięcy ludzi – w tym około 45 tysięcy Żydów. Podczas wojny niemcy wymordowali żydowskich mieszkańców miasta, a dzielnica żydowska została zniszczona. Dzisiaj w miejscu, w którym były domy, synagogi i ulice, jest parking, nowe drogi i trawniki. Nieistniejące miasta – Atlantydy – można się domyślić tylko z fotografii i opowieści.
Działalność Ośrodka zaczęła się na początku lat 90. XX wieku, kiedy pracownicy odkryli, że nie wiedzą nic – absolutnie nic – o historii lubelskich Żydów. Zaczęli ją przywracać z zapomnienia. Dziś Ośrodek pracuje w trzech miejscach: w Bramie Grodzkiej, w Trasie Podziemnej (Trybunał) i w Domu Słów. Wszystkie te miejsca opowiadają o historii miasta. Od 2017 roku Ośrodek opiekuje się „Szlakiem Pamięci” lubelskich Żydów.
Dlaczego warto przyjść?
Spotkanie z Joanną Zętar to nie akademicka dyskusja. To rozmowa o tym, jak miasto pamiętać – jak robić to z szacunkiem, z czułością, ale bez zapomnienia. Jak mówić o znikniętych dzielnicach, kiedy nie ma już świadków. Jak przywracać sprawiedliwość poprzez pamięć.
Grażyna Bochenek i Joanna Zętar rozmawiać będą w kontekście Festiwalu Hava Nagila – festiwalu, którego sens tkwi przecież w tym, że: „Radujmy się” – nawet wtedy, gdy wokół nas jest wiele do opłakiwania. Aby cieszyć się życiem, trzeba najpierw usłyszeć opowieści tych, którzy go nie mieli.
Wydarzenie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowe Centrum Kultury EtnoPolska. Edycja 2025 oraz z budżetu Gminy Miasto Rzeszów.